Jak doradca restrukturyzacyjny ocenia, czy firmę da się jeszcze uratować przed upadłością?

Problemy z regulowaniem zobowiązań nie muszą oznaczać, że przedsiębiorstwo powinno zakończyć działalność. Firma może być niewypłacalna, a jednocześnie posiadać zdrowy model biznesowy, wartościowe aktywa, stabilną bazę klientów lub zdolność do generowania dodatnich przepływów pieniężnych po przeprowadzeniu odpowiednich zmian. Zadaniem doradcy restrukturyzacyjnego jest ustalenie, czy trudności mają charakter przejściowy i możliwy do opanowania, czy też przedsiębiorstwo utraciło ekonomiczne podstawy dalszego funkcjonowania.

Ocena nie polega wyłącznie na sprawdzeniu wysokości zadłużenia. Doradca analizuje przede wszystkim zdolność firmy do prowadzenia rentownej działalności w przyszłości, dostępny czas, strukturę zobowiązań oraz możliwość porozumienia się z wierzycielami.

Czy podstawowa działalność firmy może być rentowna?

Pierwszym krokiem jest oddzielenie problemów finansowych od problemów operacyjnych. Firma może mieć trudności z płynnością, mimo że jej podstawowa działalność pozostaje dochodowa. Może również wykazywać przychody, lecz trwale ponosić straty na każdej sprzedaży. W drugim przypadku samo odroczenie spłaty zobowiązań zwykle nie wystarczy.

Doradca restrukturyzacyjny Gliwice sprawdza, czy przedsiębiorstwo osiąga dodatnią marżę na produktach, usługach lub kontraktach stanowiących główne źródło przychodów. Analizuje rentowność poszczególnych klientów, kanałów sprzedaży, oddziałów i linii biznesowych. Dzięki temu może ustalić, czy straty wynikają z przejściowego spadku popytu, nadmiernych kosztów albo niekorzystnych umów, czy z niedziałającego modelu biznesowego.

Firma ma większe szanse na uratowanie, gdy jej podstawowa działalność jest rentowna przed uwzględnieniem kosztów zadłużenia, nietrafionych inwestycji i jednorazowych obciążeń.

Jeżeli przedsiębiorstwo traci pieniądze na każdym kolejnym zamówieniu, restrukturyzacja wymaga głębokiej zmiany cen, kosztów, oferty albo sposobu działania. Bez takiej zmiany układ z wierzycielami jedynie przesunąłby problem w czasie.

Czy firma generuje lub może szybko odzyskać płynność?

W restrukturyzacji kluczowe znaczenie ma gotówka. Zysk wykazywany w rachunku wyników nie oznacza jeszcze, że przedsiębiorstwo posiada środki na wynagrodzenia, podatki, dostawy i bieżące raty. Doradca analizuje więc rzeczywiste przepływy pieniężne, a nie tylko wynik księgowy.

Podstawowym narzędziem jest krótkoterminowa prognoza przepływów pieniężnych, często przygotowywana w ujęciu tygodniowym. Obejmuje ona spodziewane wpływy od klientów, wydatki operacyjne, wynagrodzenia, zobowiązania publicznoprawne, spłaty finansowania oraz inne konieczne płatności.

Doradca ustala, czy firma jest w stanie finansować bieżącą działalność po wdrożeniu działań naprawczych. Może chodzić między innymi o przyspieszenie windykacji należności, ograniczenie zapasów, renegocjację terminów płatności, sprzedaż zbędnego majątku albo rezygnację z nierentownych kontraktów.

Restrukturyzacja ma ekonomiczny sens tylko wtedy, gdy przedsiębiorstwo potrafi pokrywać koszty bieżącej działalności i nie tworzy stale nowych zaległości.

Jak duża jest luka finansowa?

Doradca oblicza, ile pieniędzy firma rzeczywiście potrzebuje, aby przetrwać okres naprawczy. Sama informacja o łącznym zadłużeniu nie daje pełnego obrazu. Znaczenie ma to, jaka część zobowiązań jest już wymagalna, które płatności są konieczne dla zachowania działalności oraz jak długo przedsiębiorstwo może funkcjonować bez dodatkowego finansowania.

Luka finansowa obejmuje różnicę między dostępnymi środkami a wydatkami niezbędnymi do utrzymania przedsiębiorstwa do czasu ustabilizowania sytuacji. Jeżeli jest relatywnie niewielka i możliwa do pokrycia z działalności, sprzedaży aktywów, finansowania pomostowego lub odroczenia części płatności, szanse na powodzenie restrukturyzacji rosną.

Jeśli natomiast firma potrzebuje znacznego kapitału tylko po to, aby nadal ponosić straty, jej uratowanie może być ekonomicznie nieuzasadnione.

Ile czasu pozostało na przeprowadzenie działań naprawczych?

Nawet przedsiębiorstwo posiadające dobry produkt i wartościowe aktywa może nie nadawać się do skutecznej restrukturyzacji, jeżeli interwencja następuje zbyt późno. Doradca ocenia, kiedy firmie zabraknie gotówki oraz jakie zdarzenia mogą przyspieszyć utratę zdolności operacyjnej.

Szczególne znaczenie mają wypowiedzenia umów finansowania, egzekucje, zajęcia rachunków, wycofanie limitów kupieckich, utrata kluczowych dostawców, odejście pracowników oraz ryzyko rozwiązania ważnych kontraktów. Każde z tych zdarzeń może ograniczyć czas dostępny na negocjacje.

Największe możliwości działania istnieją wtedy, gdy zarząd zgłasza problem przed całkowitą utratą płynności, a nie dopiero po zablokowaniu rachunków i przerwaniu dostaw.

Doradca porównuje czas potrzebny na przygotowanie i wdrożenie restrukturyzacji z realnym okresem, przez który przedsiębiorstwo może jeszcze funkcjonować. Jeżeli działania naprawcze nie mogą przynieść efektu przed wyczerpaniem środków, konieczne może być dodatkowe finansowanie albo rozważenie innych scenariuszy.

Jaka jest struktura zadłużenia?

Nie każde zadłużenie jest jednakowo trudne do zrestrukturyzowania. Doradca analizuje wierzycieli, wysokość i terminy ich roszczeń, zabezpieczenia oraz znaczenie poszczególnych zobowiązań dla dalszego funkcjonowania firmy.

Szczególnej oceny wymagają:

• zobowiązania wobec banków, leasingodawców i podmiotów posiadających zabezpieczenia na majątku;
• zaległości wobec urzędu skarbowego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pracowników, dostawców oraz innych wierzycieli handlowych.

Rozproszone zadłużenie wobec wielu wierzycieli może utrudniać negocjacje, ale nie zawsze uniemożliwia zawarcie układu. Większym problemem bywa sytuacja, w której jeden wierzyciel posiada zabezpieczenie na kluczowych aktywach i może pozbawić firmę możliwości prowadzenia działalności.

Doradca sprawdza również, czy przedsiębiorstwo będzie w stanie wykonywać propozycje układowe. Układ nie powinien opierać się na optymistycznych założeniach, lecz na ostrożnej prognozie nadwyżek finansowych.

Czy wierzyciele mogą otrzymać więcej niż w upadłości?

Jednym z najważniejszych elementów oceny jest porównanie restrukturyzacji z hipotetyczną likwidacją przedsiębiorstwa. Doradca szacuje, ile wierzyciele mogliby odzyskać w przypadku sprzedaży majątku w postępowaniu upadłościowym, a ile mogą otrzymać dzięki kontynuowaniu działalności i wykonaniu układu.

Wartość księgowa aktywów nie jest w tej analizie wystarczająca. Maszyny, zapasy, nieruchomości czy należności mogą zostać sprzedane poniżej wartości wykazywanej w bilansie. Dodatkowo środki uzyskane z likwidacji są pomniejszane o koszty postępowania oraz zaspokojenie wierzycieli korzystających z pierwszeństwa lub zabezpieczeń.

Restrukturyzacja jest bardziej realna, gdy zachowanie działającego przedsiębiorstwa pozwala wierzycielom odzyskać więcej niż jego likwidacja.

Jeżeli propozycje dla wierzycieli są wyraźnie mniej korzystne niż przewidywany wynik upadłości, uzyskanie ich poparcia może być trudne.

Czy firma posiada majątek i zasoby potrzebne do dalszego działania?

Doradca bada nie tylko wartość aktywów, lecz także ich funkcję w przedsiębiorstwie. Kluczowe znaczenie może mieć park maszynowy, nieruchomość, licencja, marka, baza klientów, oprogramowanie, know-how albo zespół posiadający specjalistyczne kompetencje.

Należy ustalić, które zasoby są niezbędne do kontynuowania działalności, a które można sprzedać bez utraty zdolności operacyjnej. Sprzedaż zbędnego majątku może zapewnić środki na finansowanie restrukturyzacji. Sprzedaż aktywów podstawowych może natomiast poprawić płynność tylko chwilowo i jednocześnie pozbawić firmę możliwości osiągania przychodów.

Doradca ocenia także stan prawny majątku. Istotne są zastawy, hipoteki, przewłaszczenia, leasingi, zajęcia egzekucyjne oraz spory dotyczące własności. Aktywo o wysokiej wartości nie zawsze stanowi realne źródło finansowania, jeśli jest w pełni obciążone lub trudno je szybko zbyć.

Czy istnieje konkretny plan naprawczy?

Sama możliwość rozłożenia długów na raty nie oznacza, że firma odzyska trwałą zdolność do działania. Doradca oczekuje planu, który usuwa przyczyny kryzysu, a nie tylko jego objawy.

Plan powinien wskazywać konkretne działania, terminy, osoby odpowiedzialne oraz mierzalne efekty finansowe. Może obejmować zmianę polityki cenowej, ograniczenie kosztów stałych, zamknięcie nierentownych oddziałów, renegocjację umów, zmianę sposobu finansowania, sprzedaż części działalności albo pozyskanie inwestora.

Doradca weryfikuje, czy prognozowane oszczędności i przychody są możliwe do osiągnięcia. Sprawdza także, czy firma dysponuje personelem, technologią, kapitałem obrotowym i czasem potrzebnym do wdrożenia zmian.

Dobry plan naprawczy nie powinien opierać się wyłącznie na wzroście sprzedaży. Prognoza zakładająca nagłą poprawę przychodów bez podpisanych kontraktów, potwierdzonego popytu lub przygotowanej strategii handlowej jest mało wiarygodna.

Czy zarząd jest gotowy wdrożyć trudne decyzje?

Ocena firmy obejmuje również sposób działania jej właścicieli i kadry zarządzającej. Restrukturyzacja wymaga szybkiego przekazywania rzetelnych danych, kontroli wydatków, komunikacji z wierzycielami oraz podejmowania decyzji, które mogą być niepopularne.

Doradca zwraca uwagę na kompletność ksiąg, jakość raportowania finansowego i zgodność danych z rzeczywistą sytuacją. Brak aktualnych informacji o należnościach, zobowiązaniach, zapasach i rentowności kontraktów utrudnia przygotowanie wiarygodnego planu.

Istotna jest także gotowość zarządu do zamknięcia nierentownych obszarów, ograniczenia kosztów, sprzedaży zbędnych aktywów lub pozyskania inwestora. Jeżeli osoby zarządzające negują skalę kryzysu albo ukrywają problemy, nawet poprawny ekonomicznie plan może nie zostać wykonany.

Jakie sygnały wskazują, że restrukturyzacja ma szansę powodzenia?

Doradca nie podejmuje decyzji na podstawie jednego wskaźnika. Ocenia łącznie sytuację operacyjną, finansową, majątkową i prawną. Za korzystne sygnały można uznać między innymi:

• rentowność podstawowej działalności po usunięciu możliwych do ograniczenia kosztów;
• realną możliwość odzyskania płynności w krótkim czasie;
• utrzymanie kluczowych klientów, pracowników i dostawców;
• dostęp do finansowania, inwestora albo aktywów możliwych do sprzedaży;
• przewagę przewidywanego zaspokojenia wierzycieli nad wynikiem likwidacji;
• gotowość zarządu do szybkiego wdrożenia planu naprawczego.

Pojedynczy pozytywny element nie przesądza o powodzeniu. Firma może posiadać wartościowy majątek, lecz nie mieć środków na dalszą działalność. Może też generować wysokie przychody, ale jednocześnie ponosić trwałe straty. Dopiero połączenie zdolności operacyjnej, płynności i wykonalnego porozumienia z wierzycielami tworzy podstawę do restrukturyzacji.

Kiedy doradca może uznać, że na ratunek jest za późno?

Negatywna ocena pojawia się najczęściej wtedy, gdy przedsiębiorstwo nie ma możliwości finansowania bieżącej działalności, trwale sprzedaje poniżej kosztów, utraciło najważniejszych klientów albo nie posiada zasobów potrzebnych do odbudowy wyników.

Poważnym sygnałem ostrzegawczym jest także brak realnego źródła spłat dla wierzycieli. Jeżeli prognozy opierają się wyłącznie na niepotwierdzonych założeniach, a firma nadal zwiększa zadłużenie, restrukturyzacja może jedynie pogłębić straty.

Doradca może również stwierdzić brak podstaw do dalszego ratowania przedsiębiorstwa, gdy wartość działającej firmy jest niższa niż możliwy wynik likwidacji albo gdy kontynuowanie działalności prowadziłoby do pokrzywdzenia wierzycieli.

Taka ocena nie zawsze oznacza, że wszystkie składniki przedsiębiorstwa utraciły wartość. Możliwe jest przejęcie części działalności przez inwestora, sprzedaż zorganizowanych aktywów albo kontynuowanie wybranych rentownych obszarów w innym modelu. Nie jest to jednak równoznaczne z uratowaniem dotychczasowej firmy w niezmienionej postaci.

O możliwości uratowania firmy decyduje zdolność do trwałego odzyskania równowagi

Doradca restrukturyzacyjny ocenia przede wszystkim, czy przedsiębiorstwo może ponownie finansować bieżącą działalność, generować nadwyżki i wykonać porozumienie z wierzycielami. Analiza obejmuje rentowność podstawowego biznesu, przepływy pieniężne, wielkość luki finansowej, strukturę zadłużenia, wartość majątku, dostępny czas oraz jakość planu naprawczego.

Wysoki poziom zadłużenia sam w sobie nie przekreśla restrukturyzacji. Znacznie ważniejsze jest to, czy firma nadal posiada ekonomiczny sens działania i czy przy realistycznych założeniach może zaoferować wierzycielom więcej niż w przypadku likwidacji. Im wcześniej zostanie przeprowadzona taka ocena, tym większy pozostaje wybór możliwych działań.